Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
- ở phần Cơ học đã được học cũng như trong phần Nhiệt học. Ta thấy các hiện tượng cơ và nhiệt luôn xảy ra sự truyền cơ năng, nhiệt năng từ vật này sang vật khác; sự chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác giữa cơ năng và nhiệt năng và ngược lại.
- Trong khi truyền từ vật này sang vật khác, từ dạng này sang dạng khác các dạng năng lượng trên đều tuân theo quy luật tổng quát của tự nhiên đó là sự bảo toàn năng lượng.
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
Bảng 27.1
- Hiện tượng 1: - Hòn bi thép lăn trên máng nghiêng có sự chuyển hoá nào?
- Miếng gỗ chuyển động sau đó dừng lại. Tại sao?
I. Sự truyền cơ năng, nhiệt năng từ vật này sang vật khác
Hòn bi truyền ..
cho miếng gỗ.
Cơ năng
C1/a: - Trên máng nghiêng: Cơ năng chuyển hoá từ thế năng thành động năng.
- Tại chân máng nghiêng viên bi có động năng lớn nhất va chạm vào khối gỗ làm khối gỗ chuyển động.
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
- Hiện tượng 2: - Thả miếng nhôm nung nóng vào cốc nước lạnh
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
- Động năng các phân tử nhôm như thế nào?
- Nhiệt năng truyền từ miếng nhôm sang cốc nước xảy ra như thế nào?
C1/b:
- Miếng nhôm được nung nóng tổng động năng các phần tử lớn nhiệt năng lớn.
- Tiếp xúc với nước lạnh miếng nhôm truyền nhiệt năng cho cốc nước.
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
- Hiện tượng 3: - Viên đạn bay ra khỏi nòng súng có dạng năng lượng nào?
- Khi rơi xuống biển thì có hiện tượng gì?
- Có sự chuyển hoá năng lượng ở các dạng nào?
C1/c: Viên đạn bay ra khỏi nòng súng có:
- Cơ năng
- Nhiệt năng
Khi rơi xuống biển: Vận tốc giảm, chìm dần - nguội đi.
- Viên đạn truyền cơ năng và nhiệt năng cho nước biển.
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
* Nêu nhận xét của 3 thí dụ về sự truyền cơ năng, nhiệt năng từ vật này sang vật khác?
Nhận xét: Năng lượng được truyền từ vật này sang vật khác.
II. Sự chuyển hoá giữa các dạng của cơ năng, giữa cơ năng và nhiệt năng.
C2: Bảng 27.2
Hiện tượng 1:
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
C2/a: Con lắc dao động:
- Từ A ? B chuyển động của con lắc như thế nào?
- Sự chuyển hoá cơ năng như thế nào?
- Từ B ? C chuyển động của con lắc như thế nào?
- Sự chuyển hoá như thế nào?
C2/a: Con lắc chuyển động từ A đến B nhanh dần. Vận tốc tăng; độ cao giảm dần.
Từ thế năng chuyển thành động năng.
Vận tốc giảm dần - độ cao tăng dần
Động năng chuyển thành thế năng.
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
C2/b: Dùng tay cọ sát miếng đồng.
- Quá trình chuyển hoá xảy ra như thế nào?
- Khi cọ sát miếng đồng ta thực hiện công
- Cơ năng của tay đã chuyển hoá thành nhiệt năng của miếng kim loại đồng.
- Cách làm thay đổi nhiệt năng này là gì?
Hiện tượng 2:
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
C2/c: Đun nóng ống nghiệm (sự truyền nhiệt) không khí hơi nước trong ống nghiệm nóng lên, nở ra, đẩy nút. Hiện tượng này là gì? Sinh công như thế nào?
C2/c: Nút bật ra đã sinh công nhiệt năng biến đổi thành cơ năng.
- Nhiệt năng của hơi nước của không khí chuyển hoá ra cơ năng.
* Nêu nhận xét 3 thí dụ về sự chuyển hoá năng lượng ở bảng 27.2
Nhận xét: Cơ năng chuyển hoá lẫn cho nhau, cơ năng chuyển hoá thành nhiệt năng, nhiệt năng chuyển hoá thành cơ năng
Hiện tượng 3:
C3: Tìm thí dụ trong các kiến thức đã học biểu hiện định luật.
III. Sự bảo toàn năng lượng trong các hiện tượng cơ và nhiệt.
C3: Thả quả bóng rơi tự do, sau nhiều lần nảy, quả bóng dừng lại.
- Sự chuyển hoá cơ năng từ động năng ? thế năng, từ cơ năng ? nhiệt năng.
Định luật bảo toàn và chuyển hoá năng lượng: Năng lượng không tự sinh ra cũng không tự mất đi nó chỉ truyền từ vật này sang vật khác, chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác.
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
C4: Em hãy cho thí dụ sự chuyển hoá năng lượng.
IV. Vận dụng.
C4: Ô tô chuyển động trên đường do có sự chuyển hoá nhiệt năng (trong buồng đốt, thành cơ năng),(bánh xe chuyển động)
C5: Cơ năng chuyển hoá thành nhiệt năng khi ma sát làm nóng viên bi, máng nghiêng thanh gỗ.
C5: Trong thí dụ C1/a: Tại sao miếng gỗ, viên bi dừng lại?
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
C6: Tại sao con lắc chỉ dao động trong một thời gian ngắn rồi dừng lại?
C6: Vì có sự chuyển hoá cơ năng thành nhiệt năng làm nóng không khí và con lắc.
Tiết 31:
Sự bảo toàn năng lượng
trong các hiện tượng cơ và nhiệt
Hướng dẫn học bài
* Các kiến thức trọng tâm
+ Sự chuyển hoá năng lượng.
+ Định luật bảo toàn - chuyển hoá năng lượng.
* Hướng dẫn bài 27.4
+ Khi cưa - do ma sát - cơ năng chuyển hoá thành nhiệt năng - làm cho lưỡi cưa và miếng thép nóng lên. Để an toàn người ta cho nước chảy vào chỗ cưa để làm nguội lưỡi cưa và thép.
* Dặn dò:
+ Về nhà học bài.
+ Làm các bài tập 27 trong sách bài tập.